हितोपदेश - विग्रह - शास्त्रज्ञ

यो यत्र कुशलो कार्ये तं तत्र विनियोजयेत् ।
कर्मस्वधृष्टकर्मा यच्छास्त्रज्ञोपि विमुह्यति ॥

- हितोपदेश, विग्रह

yo yatra kushalo kArye taM tatra viniyojayet ।
karmasu adhRuShTakarmA yat ca shAstrajnaH api vimuhyati ॥

- hitopadesha, vigraha

One must allocate work to people based on their skills. One must not try to do all work himself. Even a well educated man may get lost if he tries to do something that he knows nothing about.

- Hitopadesha, Vigraha

पञ्चतंत्र - मित्रभेद - पण्डितः

यो न वेत्ति गुणान्यस्य न तं सेवेत पण्डितः ।
न हि तस्मात्फलं किंचित्सुकृष्णादूषरादिव ॥

- पञ्चतंत्र, मित्रभेद

yo na vetti guNAnyasya na taM seveta paNDitaH ।
na hi tasmAt phalam kinchit sukRuShnAt USharAt iva ॥

- panchatantra, mitrabedha

A wise man must not serve a master who does not appreciate his qualities. It is just like ploughing hard a land with saline soil (desert). No result will come of it.

- Panchatantra, Mitrabheda

पञ्चतंत्र - अपरीक्षितकारक - बुद्धिमान्

यः सततं परिपृच्छति शृणोति संधारयत्यनिशं ।
तस्य दिवाकरकिरणैर्नलिनीव विवर्धते बुद्धिः ॥

- पञ्चतंत्र, अपरीक्षितकारक

yaH satataM paripRicChati shRiNoti saMdhArayti anishaM ।
tasya divAkarakiranaiH nilini iva vivardhate buddhiH ॥

- panchatantra, aparIkShitakAraka

He will become a wise man who will keep asking questions, listens to answers and contemplates on each of them. His knowledge will bloom like a lotus when sun rays fall on it.

- Panchatantra, Aparikshitakaraka

महाभारत - सभा - स्वयं प्रज्ञा

यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा केवलं तु बहुश्रुतः ।
न स जानाति शास्त्रार्थं दर्वी सूपरसानिव ॥

- महाभारत, सभा

yasya nAsti svayaM prajnA kevalaM tu bahushrutaH ।
na sa jAnAti shAstra arthaM darvI sUparasAn iva ॥

- mahAbhArata, sabhA

One can not be called a wise man if he does not understand himself. He can only be called well read. He can not understand the deeper meanings of any scriptures - just like the spoon does not know the taste of the dish.

- Mahabharatha, Sabha

हितोपदेश - विग्रह - स्वयं प्रज्ञा

यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा शास्त्रं तस्य करोति किं ।
लोचनाभ्यां विहीनस्य दर्पणः किं करिष्यति ॥

- हितोपदेश, विग्र

yasya nAsti svayaM prajnA shAstraM tasya karoti kim ।
lochanAbhyAM vihInasya darpaNaH kiM kariShyati ॥

- hitopadesha, vigraha

The scriptures can not help anyone who does not himself. What good is a mirror for one who has no eyes.

- Hitopadesha, Vigraha

समयोचित पद्यमालिका - तैलबिंदुरिवांभसि

यस्तु संचरते देशान् यस्तु सेवेत पण्डितान् ।
तस्य विस्तारिता बुद्धिः तैलबिंदुरिवांभसि ॥

- समयोचित  पद्यमालिका

yastu sancarate deshAn yastu seveta paNDitAn ।
tasya vistAritA buddhiH taila binduH iva Ambhasi ॥

- samayochita padyamAlikA

He who wanders various countries and serves wise men there will expand his knowledge just like oil on water.

- Samayochita Padyamalika

महाभारत - उद्योग - पण्डित

यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥

- महाभारत, उद्योग

yasya kRityaM na vighnanti shItam uShNam bhayaM ratiH ।
samRiddhi asamRiddhiH sa vai paNDita uchyate ॥

- mahAbhAratha, udyoga

Only he whose work can not be hindered by cold, heat, fear, lust, affluence or poverty is called a wise man.

- Mahabharatha, Udyoga