यत्र स्त्री यत्र कितवो बालो यत्रानुशासिता ।
मज्जंति तेऽवशा राजन् नद्यामश्मप्लवा इव ॥
- महाभारत, उद्योग
yatra strI yatra kitavo bAlo yatra anushAsitA ।
majjanti te avashA rAjan nadyAm ashma plavA iva ॥
- mahAbhArata, udyoga
If a kingdom is administered by a woman, a rumormonger or a kid, then that kingdom will sink like a boat made of stone.
- Mahabharata, Udyoga
संपन्नतरमेवान्नं दरिद्रा भुंजते सदा ।
क्षुत् स्वादुतां जनयति सा चाढ्येषु सुदुर्लभा ॥
- महाभारत, उद्योग
sampannataram eva annam daridrA bhujante sadA ।
kShut svAdutAm janayati sA cha ADhyeShu sudurlabhA ॥
- mahAbhArata, udyoga
Poor people always eat tasty food. Their hunger puts taste in what ever they eat. This taste is elusive for the rich.
- Mahabharata, Udyoga
षडेते ह्यवमन्यंते नित्यं पूर्वोपकारिणं
आचार्यं शिक्षिताः शिष्याः कृतदाराश्च मातरम् ।
नारीं विगतकामास्तु कृतार्थश्च प्रयोजकम्
नावं निस्तीर्णकांतारा आतुराश्च चिकित्सकम् ॥
- महाभारत, उद्योग
Shad ete hi avamanyante nityam pUrvopakAriNam
aachAryam shikShitAH shiShyAH kRutadArAH cha mAtaram ।
nArIm vigata kAmAH tu kRutArthashcha prayojakam
nAvam nistIrNakAMtArA aaturAshcha chikitsakam ॥
- mahAbhArata, udyoga
The following six people are known to forget those who helped them before - students forgetting their teachers, daughters forgetting about mothers after marrying, a mendicant who has no interest in sensual pleasures forgetting the ladies who gave him pleasures, any beneficiary of help forgetting the benefactor, people forgetting the boatman after crossing the river and patients forgetting about the doctor after being treated.
- Mahabharata, Udyoga
विवेकालंकृतं चेतो रूपं गुणविवर्धितम् ।
सुहृद्बंधुवृता लक्ष्मीर्लक्षणं पुण्यकर्मणाम् ॥
- भारतमञ्जरी, उद्योग
viveka alamkRuta cheto rUpam guNa vivardhitam ।
suhRud bandhu vRuttA lakShmIH lakShaNam puNyakarmaNAm ॥
- bhAratamanjarI, udyoga
These are qualities found in a fortunate person - mind is bestowed with wisdom, beauty is augmented with good character and wealth is to be spent when well wishing relatives and friends.
- Bharatamanjari, Udyoga
व्यसने क्लिश्यमानं हि यो मित्रं नाभिपद्यते ।
अनुनीय यथाशक्ति तं नृशंसं विदुर्बुधाः ॥
- महाभारत, उद्योग
vyasane klishyamAnam hi yo mitram na abhipadyate ।
anunIya yathAshakti tam nRushamsam vidurbudhAH ॥
- mahAbhArata, udyoga
If a friend is in trouble, it is one's duty to say a few consoling words and help him as much as possible. One who does not do that is considered as cruel by wise men.
- Mahabharata, Udyoga
रोहते सायकैर्विद्धं वनं परशुना हतम् ।
वाचा दुरुक्तं भीभत्सं न संरोहति वाक्क्षतम् ॥
- महाभारत, उद्योग
rohate sAyakaiH viddhaM vanaM parashunA hatam ।
vAchA duruktam bhIbhatsam na samrohati vAk kShatam ॥
- mahABhArata, udyoga
if a person is hit by an arrow, the wound will heal. Forests regrow after being razed with an axe. But if a person is hurt by the scary bad words, then the wound can not be healed.
- Mahabharata, Udyoga
यमाजीवंति पुरुषं सर्वभूतानु संजय ।
पक्वं द्रुममिवासाद्य तस्य जीवितमर्थवत् ॥
- महाभारत, उद्योग
yam ajIvanti puruSham sarvabhUtAnu sanjaya ।
pakvaM drumam ivAsAdya tasya jIvitam arthavat ॥
- mahAbhArata, udyoga
Sanjaya, Only his life is worth living who helps all other beings just like a tree with lot of fruits. (as told by Vidula to her son Sanjaya)
- Mahabharata, Udyoga
न कुलं वृत्तहीनश्च प्रमाणमिति मे मतिः ।
अंतेष्वपि हि जातानां वृत्तमेव विशिष्यते ॥
- महाभारत, उद्योग
na kulam vRutta hInashcha pramaaNam iti me matiH ।
anteShu api hi jAtAnAm vRuttameva vishiShyate ॥
- mahAbharata, udyoga
The family of a person with lose character can not be trusted. Even a person of low birth can be trusted if he is of good character.
- Mahabharata, Udyoga
द्वाविमौ कंटकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ ।
यश्चधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः ॥
- महाभारत, उद्योग
dvAvimau kantakau tIkShNau sharIra parishoShiNau ।
yashcha adhanaH kAmayate yashcha kupyati anIshvaraH ॥
- mahAbhArata, udyoga
These two are sharp thorns that hurt the body (and mind) very much - a poor man's desires and weak man's anger.
- Mahabharata, Udyoga
द्वावंभसि निवेष्टव्यौ गले बद्ध्वा दृढां शिलाम् ।
धनवंतमदातारं दरिद्रं चातपस्विनम् ॥
- महाभारत, उद्योग
dvAvaMbhasi niveShTavyau gale baddhvA dRuDAm shilAm।
dhanavantam adAtAram daridram cha atapasvinam ॥
- mahAbhArata, udyoga
These two should be thrown into the sea after tying heavy stones tightly to their necks - a wealthy person who does not do charity, a poor guy who does not do penance.
- Mahabharata, Udyoga
जिता सभा वस्त्रवता मिष्टाशा गोमता जिता ।
अध्वा जितो यनवता सर्वं शीलवता जितम् ॥
- महाभारत, उद्योग
jitA sabhA vastravatA miShTAshA gomatA jitA ।
adhvA jito yanavatA sarvam shIlavatA jitam ॥
- mahAbhArata, udyoga
A well dressed man has the audience in his control. A man with a cow is in control of when he can have sweets. If you have a vehicle, you have the path under your control. A man of good character can control everything.
- Mahabharata, Udyoga
एकः संपन्नमश्नाति वस्ते वासश्च शोभनम् ।
योऽसंविभज्य भृत्येभ्यः को नृशंसतरस्ततः ॥
- महाभारत, उद्योग
- mahAbhArata, udyoga
- Mahabharata, Udyoga
त्यजेत् कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ।
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥
- महाभारत, उद्योग
- mahAbhArata, udyoga
- Mahabharata, Udyoga
शान्तिखड्गः करे यस्य दुर्जनः किं करिष्यति ।
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ॥
-महाभारत, उद्योग
- mahAbhArata, udyoga
- Mahabharata, Udyoga, Patience
यस्य कृत्यं न विघ्नन्ति शीतमुष्णं भयं रतिः ।
समृद्धिरसमृद्धिर्वा स वै पण्डित उच्यते ॥
- महाभारत, उद्योग
- mahAbhAratha, udyoga
- Mahabharatha, Udyoga
आचार्यात् पादमादत्ते पादं शिष्यः स्वमेधया ।
कालेन पादमादत्ते पादं सब्रह्मचारिभिः ॥
- महाभारत, उद्योग
-Mahabharata, Udyoga
पूर्वे वयसि तत् कुर्यात् येन वृद्धः सुखं वसेत् ।
यावज्जीवेन तत् कुर्यात् येन प्रेत्य सुखं वसेत् ॥
- महाभारत, उद्योग
- Mahabharata, Udyoga
न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धा
न ते वृद्धा ये न वदन्ति धर्मम् ।
नासौ धर्मो यत्र न सत्यमस्ति
न तत् सत्यं यत्छलेनाभ्युपेतम् ॥
- महाभारत, उद्योग
- Mahabharata, Udyoga
न जातु कामान्न भयान्न लोभात्
धर्मं जह्याज्जीवितस्यापि हेतोः ।
नित्यो धर्मः सुखदुःखे त्वनित्ये
जीवो नित्यो हेतुरस्य त्वनित्यः ॥
- महाभारत, उद्योग
- Mahabharata, Udyoga
दश धर्मं न जानंति धृतराष्ट्र निबोध तान् ।
मत्तः प्रमत्तः उन्मत्तः श्रान्तः क्रुद्धो बुभुक्षितः ॥
त्वरमाणश्च लुब्धश्च भीतः कामी च ते दश ।
तस्मादेतेषु सर्वेषु न प्रसज्जेत पण्डितः ॥
- महाभारत, उद्योग
- Mahabharata, Udyoga
