सुखमध्ये स्थितं दुःखं दुःखमध्ये स्थितं सुखम् ।
द्वयमन्योन्यसंयुक्तं प्रोच्यते जलपंकवत् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
sukhamadhye sthitam duHkha duHkhamadhye sthitam sukham ।
dvayam anyonya samyuktam prochyate jala pankavat ॥
- samayochitapadyamAlikA
There is grief in the middle of happiness. There is happiness in the middle of grief. Both of them are entangled and cannot exist independently - inseparable just like mud and water in slush.
- Samayochitapadyamalika
व्यवस्थितः प्रशांतात्मा कुपितोऽप्यभयंकरः ।
अव्यवस्थितचित्तस्य प्रसादोऽपि भयंकरः ॥
- समयोचितपद्यमालिका
vyavasthitaH prashAntAtma kupito api abhayankaraH ।
avyavasthita chittasya prasAdo api bhayankaraH ॥
- samayochitapadyamAlikA
When a usually calm and collected person gets angry - it is still not that fearsome. One can expect him to be rational and control his anger. But if one sees inconsistent fellow bestow favors, he must get worried. Because such people could turn around any time and hurt you.
- Samayochitapadyamalika
मर्कटस्य सुरपानं मध्ये वृश्चिकदंशनं ।
तन्मध्ये भूतसंचारो यद्वा तद्वा भविष्यति ॥
- समयोचितपद्यमालिका
markaTasya surapAnam madhye vRushchika damshanam ।
tanmadhye bhUtasanchAro yadvA tadvA bhaviShyati ॥
- samayochitapadyamAlikA
The antics of mankind seems to be like that of a monkey that has consumed alcohol, bitten by a scorpion and possessed by a demon.
- Samayochitapadyamalika
न कूपखननं युक्तं प्रदीप्ते वह्निना गृहे ।
चिंतनीया हि विपदामादावेव प्रतिक्रिया ॥
- समयोचितपद्यमालिका
na kUpa khananam yuktam pradIpte vahninA gRuhe ।
chintanIyA hi vipadAm aadAveva pratikriyA ॥
- samayochitapadyamAlikA
It is not wise to start digging a well when your house is on fire. One must be prepared for calamities well in advance. When they strike, one must only effect a plan that is already made.
- Samayochitapadyamalika
क्षांतितुल्यं तपो नास्ति संतोषान्न सुखं परम् ।
नास्ति तृष्णासमो व्याधिर्न च धर्मो दयापरः ॥
- सम्योचितपद्यमालिका
kShAntitulyo tapo nAsti santoSha anna sukham param ।
nAsti tRuShNaa samo vyAdhiH na dharmo dayA paraH ॥
- samayochitapadyamAlikA
There is no greater penance than to forgive; no greater happiness than having food to eat; no greater disease than desire and no greater dharma (moral code for life) than being compassionate.
- Samayochitapadyamalika
शुकवद् भाषणम् कुर्याद् बकवद्ध्यानमाचरेत् ।
अजवच्चवर्णं कुर्याद् गजवत् स्नानमाचरेत् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
shukavad bhAShaNam kuryAd bakavad dhyAnam aacharet ।
ajavat chavarNam kuryAd gajavat snAnam aachareyt ॥
- samayochitapadyamAlikA
A wise must emulate good qualities from everywhere - speech of a parrot, concentration of a crane, chewing (deliberation) of a goat and relaxed bathing of an elephant.
- Samayochitapadyamalika
येन केन प्रकारेण यस्य कस्यापिदेहिनः ।
संतोषं जनयेत् प्राज्ञस्तदेवेश्वरपूजनम् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
yena kena prakAreNa yasya kasyApi dehinaH ।
santoShaM janayet prAgnaH tadeva Ishvara pUjanam ॥
-samayochitapadyamAlikA
By what ever means one should make someone happy. Wise men believe that making other people happy is worship of God.
- Samayochitapadyamalika
भ्रमन् वनान्ते सुममंजरीषु
नेंदिंदिरो गंधफलीं चुचुंब ।
सा किं न रम्या स च किं न रंता
बलीयसी केवलमीश्वरेच्छा ॥
- समयोचितपद्यमालिका
bhraman vanAnte suma manjarIShu
nendindiro gandhaphalIm chuchumba ।
sA kim na ramyA sa cha kim na ramtA
balIyasI kevalam eeshvara icChA ॥
- samayochitapadyamAlikA
A bee is going from flower to flower all over the forest. But it missed smelling the champaka flower. Isn't champaka fragrant enough? It is. Does the bee not know it? It does. Yet, the bee missed it. All of this happens only because God wants it that way.
- Samayochitapadyamalika
जिता धनवता दारा जिता वस्त्रवता सभा ।
जितो ह्यभ्यागतो गोभिर्दारिद्र्यं कृषिभिर्जितम् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
jitA dhanavatA dArA jitA vastravatA sabhA ।
jito hyabhyAgato gobhiH dAridryam kRuShibhiH jitam ॥
- samayochitapadyamAlikA
One can get a good wife by being wealthy. One can control a gathering if he wears good clothes. Guests can be pleased if one has cows in his house. One can overcome poverty if they take up agriculture.
- Samayochitapadyamalika
चिंतायाश्च चितायाश्च बिंदुमात्रं विशिष्यते ।
चिता दहति निर्जीवं चिंता दहति जीवनम् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
chintAyAshcha chitAyAshcha bindu mAtraM vishiShyate ।
chitA dahati nirjIvam chintA dahati jIvanam ॥
- samayochitapadyamAlikA
In sanskrit, there is only one difference in how you write 'worry' and 'funeral pyre' - just an extra dot. (चिता = funeral pyre चिंता = worry). While the pyre burns dead bodies, worry burns down life.
- Samayochitapadyamalika
कष्टं खलु मूर्खत्वं कष्टं खलु यौवनेषु दारिद्र्यं ।
कष्टात् कष्टतरं किं परगृहवासः परान्नं च ॥
- समयोचितपद्यमालिका
kaShTam khalu mUrkhatvam kaShTam khalu yauvaneShu dAridryam ।
kaShTAt kaShTataram kim paragRuhavAsaH parAnnam cha ॥
- samayochitapadyamAlikA
It is difficult being stupid and poor while young. But the most difficulty is when you have to take refuge in someone else's house and eat his food.
- Samayochitapadyamalika
अधोऽधः पश्यतः कस्य महिमा नोपचीयते ।
उपर्युपरि पश्यन्तः सर्व एव दरिद्रति ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
अतिरूपाद् हृता सीताऽतिगर्वाद्रावणो हतः ।
अतिदानाद् बलिर्बद्धः अति सर्वत्र वर्जयेत् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samyochitapadyamalika
अतिपरिचयदवज्ञा संततगमनादनादरो भवति ।
मलये भिल्लपुरंध्री चन्दनतरुकाष्ठमिंधनं कुरुते ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
मंत्रे तीर्थे द्विजे दैवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ ।
यादृशीं भावनां कुर्यात् सिद्धिर्भवति तादृशी ॥
- समयोचित पद्यमालिका - गुरु भक्ति
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
जनिता चोपनेता च यश्च विद्यां प्रयच्छति ।
अन्नदाता भयत्राता पंचैते पितरः स्मृताः ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
गुरुवो बहवः सन्ति शिष्यवित्तापहारकाः ।
दुर्लभः स गुरुर्लोके शिष्यचित्तापहारकः ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochita padyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
अच्युतानंतगोविन्दनामोच्चारणभेषजात् ।
नश्यन्ति सकलाः रोगाः सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम् ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
क्षमा धनुः करे यस्य दुर्जनः किं करिष्यति ।
अतृणे पतितो वह्निः स्वयमेवोपशाम्यति ॥
- समयोचितपद्यमालिका
- samayochitapadyamAlikA
- Samayochitapadyamalika
